- E1 เป็นเกรดของยุโรปตาม EN 13986: วัดการปล่อยในห้องทดสอบได้ไม่เกิน 0.124 mg/m³ หรือวัดในเนื้อไม้ได้ไม่เกิน 8 mg/100 g[1]
- "E0" ไม่ใช่เกรดใน EN 13986 ของยุโรป มีนิยามเป็นตัวเลขชัดเจนในมาตรฐานจีน GB/T 39600-2021 (ไม่เกิน 0.050 mg/m³)[1] ส่วนประเทศอื่นและโฆษณาทั่วไปใช้คำนี้ในความหมายต่างกัน
- F★★★★ เป็นระบบญี่ปุ่น วัดด้วยโถดูดความชื้น หน่วย mg/L ส่วน CARB P2 และ TSCA Title VI เป็นระบบสหรัฐฯ หน่วย ppm
- ISO 12460-5 เป็นวิธีวัดปริมาณในเนื้อแผ่นไม้ดิบ ไม่ใช่เกรด
- ตัวเลขต่างวิธีต่างหน่วยเทียบกันตรงๆ ไม่ได้ ต้องถามค่า หน่วย และวิธีทดสอบเสมอ
ไม้ E0 กับ E1 ต่างกันอย่างไร คำตอบขึ้นกับว่า E0 นั้นอ้างอิงมาตรฐานไหน E1 มีนิยามชัดในมาตรฐานยุโรป EN 13986 ส่วน E0 ไม่มีอยู่ใน EN 13986 เลย[1] ถ้าอิงมาตรฐานจีน GB/T 39600-2021 ซึ่งให้ E1 กับ E0 อยู่ในระบบเดียวกัน E0 มีเพดาน 0.050 mg/m³ หรือราว 40% ของเพดาน E1 ที่ 0.124 mg/m³[1] แต่ถ้าผู้ขายพูดว่า "ไม้เกรด E0" โดยไม่บอกมาตรฐาน วิธีทดสอบ และตัวเลข คำนั้นแทบไม่มีความหมายที่ตรวจสอบได้
E1 และ E2: เกรดของยุโรปที่ใช้กันมานาน
มาตรฐานยุโรป EN 13986 กำหนดให้แผ่นไม้ที่ใช้วัสดุซึ่งมีฟอร์มาลดีไฮด์ต้องทดสอบและจัดเป็น E1 หรือ E2 ได้สองทาง ทางแรกวัดปริมาณในเนื้อแผ่นด้วยวิธีเพอร์ฟอเรเตอร์ (ISO 12460-5) ทางที่สองวัดการปล่อยสู่อากาศด้วยห้องทดสอบ (EN 717-1)[1]
- E1: ในเนื้อแผ่นไม่เกิน 8 mg ต่อไม้แห้ง 100 g หรือปล่อยในห้องทดสอบไม่เกิน 0.124 mg/m³[1] ซึ่งเท่ากับราว 0.1 ppm[2]
- E2: ในเนื้อแผ่นมากกว่า 8 แต่ไม่เกิน 30 mg/100 g หรือปล่อยเกิน 0.124 mg/m³[1]
ห้องทดสอบตาม EN 717-1 คุมอุณหภูมิไว้ที่ 23 °C ความชื้นสัมพัทธ์ 45% วางชิ้นงาน 1 ตารางเมตรต่ออากาศ 1 ลูกบาศก์เมตร และเปลี่ยนอากาศ 1 รอบต่อชั่วโมง[2]
ส่วนเกณฑ์ใหม่ของสหภาพยุโรปตามระเบียบ (EU) 2023/1464 ใช้กับตัวเฟอร์นิเจอร์และผลิตภัณฑ์ไม้ที่วางตลาดหลังวันที่ 6 สิงหาคม 2026 โดยต้องปล่อยไม่เกิน 0.062 mg/m³[3] หรือครึ่งหนึ่งของเกณฑ์ E1[1]
"E0" มีหลายความหมาย ต้องถามว่าอิงมาตรฐานไหน
คำว่า E0 ในโฆษณาเฟอร์นิเจอร์มีที่มาอย่างน้อยสามทาง และวัดคนละแบบ
- จีน (GB/T 39600-2021): แบ่งแผ่นไม้และผลิตภัณฑ์ใช้ภายในอาคารเป็น E1 ไม่เกิน 0.124 mg/m³, E0 เกิน 0.025 แต่ไม่เกิน 0.050 mg/m³ และ ENF ไม่เกิน 0.025 mg/m³[1] เป็นนิยาม E0 ที่ชัดเจนที่สุด
- ญี่ปุ่น: ในตารางของงานทบทวนวรรณกรรมปี 2013 เกรด F★★★ ถูกเรียกว่า "E0" และ F★★★★ ว่า "SE0"[2] ทั้งที่ระบบญี่ปุ่นวัดด้วยโถดูดความชื้น หน่วยเป็น mg/L
- ออสเตรเลียและนิวซีแลนด์: ตารางเดียวกันระบุว่ามาตรฐาน AS/NZS ใช้ชื่อ E0 กับแผ่นไม้ที่วัดด้วยโถดูดความชื้นได้ไม่เกิน 0.5 mg/L[2] (ข้อมูลปี 2013 ฉบับปัจจุบันอาจปรับแล้ว)
ถ้าเห็นคำว่า "เกรด E0" คู่กับตัวเลขที่ไม่ระบุมาตรฐานและวิธีทดสอบ ตัวเลขนั้นย้อนกลับไปหาแหล่งไม่ได้ ให้ถามผู้ขายว่า E0 ตามมาตรฐานไหน ได้ค่าเท่าไร หน่วยอะไร และขอดูใบรายงานผล
F★★★★ ของญี่ปุ่น: ระบบดาวจากกฎหมายอาคาร
ญี่ปุ่นแบ่งวัสดุตกแต่งภายในตามอัตราการปล่อยฟอร์มาลดีไฮด์ วัสดุ F★★★★ ปล่อยไม่เกิน 0.005 mg/m²·h และใช้ได้ไม่จำกัดพื้นที่ ส่วน F★★★ และ F★★ ถูกจำกัดพื้นที่ใช้งาน ค่าเหล่านี้กำหนดที่สภาวะ 28 °C ความชื้น 50% MDF และปาร์ติเกิลบอร์ดรับรองเกรดผ่าน JIS ส่วนไม้อัดผ่าน JAS[4]
ในระดับแผ่นไม้ มาตรฐาน JIS ใช้วิธีโถดูดความชื้นตาม JIS A 1460 โดยวางชิ้นไม้ในโถปิดที่มีภาชนะใส่น้ำ ที่ 20 °C นาน 24 ชั่วโมง แล้ววัดฟอร์มาลดีไฮด์ที่ละลายลงน้ำ[2] เกณฑ์ JAS ของ F★★★★ คือเฉลี่ยไม่เกิน 0.3 mg/L และค่าสูงสุดไม่เกิน 0.4 mg/L[5] ส่วน JIS A 5908 ของปาร์ติเกิลบอร์ดใช้เกณฑ์ 0.3 mg/L เช่นกัน[1]

งานทบทวนวรรณกรรมเปรียบเทียบไว้ว่า F★★ ใกล้เคียงกับ E1 ของยุโรป ส่วน F★★★ และ F★★★★ ปล่อยต่ำกว่า E1 มาก โดย F★★★★ ใกล้เคียงกับไม้จริงที่ไม่ผ่านการปรุงแต่ง[2] ถ้าเห็น F★★★★ ในสเปกเฟอร์นิเจอร์ ให้ถามว่าเป็นเกรดของแผ่นไม้ที่ใช้ และขอเอกสาร JIS หรือ JAS ของแผ่นนั้น
CARB P2 และ TSCA Title VI ของสหรัฐฯ
กฎหมาย TSCA Title VI ของสหรัฐฯ วางเกณฑ์สอดคล้องกับ CARB Phase 2 ของรัฐแคลิฟอร์เนีย ผลิตภัณฑ์ต้องได้รับการรับรองตั้งแต่ 1 มิถุนายน 2018 และติดฉลาก "TSCA Title VI compliant" หลังวันที่ 22 มีนาคม 2019[6] เกณฑ์แยกตามชนิดแผ่น วัดด้วยห้องทดสอบขนาดใหญ่ตาม ASTM E1333 และใช้กับทั้งแผ่นไม้ ชิ้นส่วน และสินค้าสำเร็จรูป[7]
เพดานของแต่ละชนิดคือ ไม้อัดเนื้อแข็ง 0.05 ppm ปาร์ติเกิลบอร์ด 0.09 ppm MDF 0.11 ppm และ MDF บางที่หนาไม่เกิน 8 มม. 0.13 ppm[7][8] ถ้าแปลงเป็น mg/m³ จะได้ราว 0.061, 0.111, 0.135 และ 0.160 ตามลำดับ[1]

บนฉลากหรือเอกสารสหรัฐฯ อาจเจอคำว่า NAF และ ULEF ด้วย NAF คือเรซินที่ไม่เติมฟอร์มาลดีไฮด์ ส่วน ULEF คือเรซินที่มีฟอร์มาลดีไฮด์แต่สูตรทำให้การปล่อยต่ำกว่าเกณฑ์ของแคลิฟอร์เนียอย่างสม่ำเสมอ[9] NAF ไม่ได้แปลว่าเป็นศูนย์ เพราะเนื้อไม้เองมีฟอร์มาลดีไฮด์ตามธรรมชาติเล็กน้อย[2]
ISO 12460-5 เป็นวิธีทดสอบ ไม่ใช่เกรด
ISO 12460 เป็นชุดมาตรฐานวิธีหาฟอร์มาลดีไฮด์จากแผ่นไม้ แต่ละส่วนวัดคนละอย่าง ส่วนที่ 1 ใช้ห้องทดสอบขนาด 1 ลูกบาศก์เมตรในสภาวะใกล้การใช้งานจริง[10] ส่วนที่ 4 ใช้โถดูดความชื้น[11] ส่วนที่ 5 คือวิธีเพอร์ฟอเรเตอร์สำหรับหา "ปริมาณ" ฟอร์มาลดีไฮด์ในแผ่นไม้ที่ยังไม่ปิดผิวและไม่เคลือบ[12]
วิธีเพอร์ฟอเรเตอร์สกัดชิ้นไม้ด้วยโทลูอีนที่ราว 110 °C รายงานเป็น mg ต่อไม้แห้ง 100 g[2] งานทบทวนวรรณกรรมชี้ว่าปริมาณที่สกัดได้นี้ไม่ได้ถูกปล่อยออกมาทั้งหมดที่อุณหภูมิห้อง จึงใช้แทนตัวชี้วัดมลพิษในอากาศโดยตรงไม่ได้[2] ประโยค "ผ่าน ISO 12460-5" จึงไม่บอกอะไรจนกว่าจะรู้ตัวเลข เช่น ถ้าได้ไม่เกิน 8 mg/100 g ก็อยู่ในเกณฑ์ E1 ของยุโรป[1]
ตัวอย่างเช่น Cozy Baby ระบุว่าเลือกใช้ไม้แผ่นที่ควบคุมค่าฟอร์มาลดีไฮด์ โดยอ้างอิงวิธีทดสอบ ISO 12460-5 และให้ลูกค้าขอดูเอกสารวัสดุทาง LINE ได้ ข้อมูลลักษณะนี้หมายถึงการควบคุมที่วัตถุดิบไม้แผ่น เวลาขอเอกสารจากผู้ขายรายใด ให้ดูค่าที่วัดได้ในหน่วย mg/100 g ประกอบด้วยทุกครั้ง
ตารางเทียบ: วิธีทดสอบ หน่วย และเกณฑ์
| ชื่อเรียก | มาจาก | วัดอะไร | วิธีทดสอบ | หน่วย | เกณฑ์ |
|---|---|---|---|---|---|
| E1 (ทางห้องทดสอบ) | ยุโรป EN 13986 | การปล่อยสู่อากาศ | EN 717-1 ห้องทดสอบ 23 °C | mg/m³ | ≤ 0.124 |
| E1 (ทางเนื้อไม้) | ยุโรป EN 13986 | ปริมาณในเนื้อแผ่น | เพอร์ฟอเรเตอร์ ISO 12460-5 | mg/100 g | ≤ 8 |
| E2 | ยุโรป EN 13986 | เนื้อแผ่นหรือการปล่อย | เหมือน E1 | mg/100 g หรือ mg/m³ | > 8 ถึง 30 หรือ > 0.124 |
| REACH ข้อ 77 | EU 2023/1464 | การปล่อยจากเฟอร์นิเจอร์และผลิตภัณฑ์ไม้ | ห้องทดสอบ 23 °C ความชื้น 45% | mg/m³ | ≤ 0.062 (หลัง 6 ส.ค. 2026) |
| E1 / E0 / ENF | จีน GB/T 39600-2021 | การปล่อยสู่อากาศ | ตามมาตรฐานจีน | mg/m³ | ≤ 0.124 / ≤ 0.050 / ≤ 0.025 |
| F★★★★ | ญี่ปุ่น JIS/JAS | ฟอร์มาลดีไฮด์ที่ละลายลงน้ำในโถปิด | โถดูดความชื้น JIS A 1460 | mg/L | เฉลี่ย ≤ 0.3 สูงสุด ≤ 0.4 |
| F★★★★ (กฎหมายอาคาร) | ญี่ปุ่น MLIT | อัตราการปล่อยต่อพื้นที่ผิว | สภาวะ 28 °C ความชื้น 50% | mg/m²·h | ≤ 0.005 |
| CARB P2 / TSCA Title VI | สหรัฐฯ | การปล่อยสู่อากาศ | ห้องทดสอบขนาดใหญ่ ASTM E1333 | ppm | 0.05–0.13 ตามชนิดแผ่น |
| E0 (AS/NZS) | ออสเตรเลีย/นิวซีแลนด์ (ข้อมูลปี 2013) | ฟอร์มาลดีไฮด์ที่ละลายลงน้ำในโถปิด | โถดูดความชื้น | mg/L | ≤ 0.5 |
หน่วยไม่เหมือนกัน เทียบตรงๆ ไม่ได้
ตัวเลขในตารางข้างบนมาจากห้าหน่วยที่วัดคนละสิ่ง ความสับสนส่วนใหญ่บนเว็บเกิดจากการนำตัวเลขต่างหน่วยมาวางเทียบกัน
- mg/m³ และ ppm คือความเข้มข้นของฟอร์มาลดีไฮด์ในอากาศ แปลงไปมาได้ โดย 1 ppm เท่ากับราว 1.24 mg/m³[2] เช่น 0.05 ppm เท่ากับราว 0.061 mg/m³[1] ส่วน µg/m³ คือหนึ่งในพันของ mg/m³ ค่า 0.08 ppm ของกรมอนามัย (สำหรับอาคารสาธารณะที่ใช้ระบบปรับอากาศ) จึงเขียนอีกแบบได้ว่า 100 µg/m³[13]
- mg/100 g คือปริมาณในเนื้อไม้ ไม่ใช่สิ่งที่อยู่ในอากาศ
- mg/L คือฟอร์มาลดีไฮด์ที่ละลายลงน้ำในโถปิดระหว่างการทดสอบ
- mg/m²·h คืออัตราการปล่อยต่อพื้นที่ผิวต่อชั่วโมง
แม้หน่วยเหมือนกัน สภาวะทดสอบก็อาจต่างกัน เช่น EN 717-1 ใช้ 23 °C ความชื้น 45%[2] ส่วนเกณฑ์อาคารญี่ปุ่นใช้ 28 °C ความชื้น 50%[4] งานทบทวนปี 2013 เคยประเมินว่า F★★★★ เทียบได้ราว 0.04 ppm ในห้องทดสอบขนาดใหญ่ของสหรัฐฯ[2] แต่เป็นค่าประมาณจากสมการ ไม่ใช่การแปลงหน่วย
เทียบแบบนี้ไม่ได้
"E0 ไม่เกิน 0.5 mg/L ต่ำกว่า E1 ที่ 8 mg/100 g" เพราะคนละวิธี คนละหน่วย
"ใบทดสอบได้ 0.05 mg/m³ ต่ำกว่าค่า WHO 0.1 mg/m³ ห้องจึงปลอดภัย" เพราะค่าจากห้องทดสอบไม่ใช่ความเข้มข้นจริงในห้องนอน
เทียบแบบนี้ได้
E0 กับ E1 ภายใต้ GB/T 39600 เดียวกัน
ผลเพอร์ฟอเรเตอร์ของแผ่นสองยี่ห้อที่ทดสอบด้วย ISO 12460-5 เหมือนกัน
ค่า ppm กับ mg/m³ จากห้องทดสอบชนิดเดียวกัน หลังแปลงหน่วยแล้ว
ถามผู้ขายให้ตรงจุด
คำถามที่ดีทำให้ได้เอกสารแทนคำโฆษณา ลองส่งข้อความแบบนี้ไปที่ร้านก่อนตัดสินใจ
รบกวนขอข้อมูลไม้แผ่นของตู้รุ่นนี้ (1) ใช้ไม้ชนิดไหน หนาเท่าไร (2) ผลทดสอบฟอร์มาลดีไฮด์ใช้วิธีอะไร ได้ค่าเท่าไร หน่วยอะไร เทียบกับเกณฑ์ไหน (3) เป็นผลของแผ่นดิบหรือของตู้สำเร็จ ทดสอบที่ห้องแล็บไหน เมื่อไร (4) ขอบ ด้านหลังตู้ และพื้นลิ้นชักปิดผิวครบไหม
คำตอบที่ดีควรมีตัวเลขที่วัดได้พร้อมหน่วยที่ตรงกับวิธี ไม่ใช่แค่ชื่อเกรด ส่วนเกณฑ์เลือกตู้ด้านอื่นอยู่ในคู่มือเลือกตู้เสื้อผ้าเด็ก
ภาพรวมเรื่องผลต่อสุขภาพและการลดฟอร์มาลดีไฮด์ในบ้านอยู่ในคู่มือฟอร์มาลดีไฮด์จากเฟอร์นิเจอร์ ส่วนความต่างของ MDF ปาร์ติเกิลบอร์ด และ HMR ดูได้ในบทความไม้ MDF ปลอดภัยไหม
คำถามที่พบบ่อย
ไม้ E0 ดีกว่า E1 จริงไหม
ถ้าเป็น E0 และ E1 ของมาตรฐานเดียวกัน เช่น GB/T 39600 ของจีน E0 ปล่อยได้น้อยกว่า (ไม่เกิน 0.050 เทียบกับ 0.124 mg/m³)[1] แต่ถ้า E0 ไม่บอกว่าอิงมาตรฐานไหน ก็เทียบไม่ได้ ต้องดูตัวเลขและวิธีทดสอบในใบรายงาน
ไม้ E1 ใช้ทำเฟอร์นิเจอร์ห้องเด็กได้ไหม
E1 เป็นระดับที่พบมากที่สุดในยุโรปมานาน[2] แต่เกณฑ์ใหม่ของสหภาพยุโรปสำหรับเฟอร์นิเจอร์เข้มกว่า E1 เท่าตัว[3][1] และ WHO แนะนำให้ใช้วัสดุที่ปล่อยต่ำเพื่อลดความเสี่ยง[14] ถ้าเลือกได้ แผ่นที่ปล่อยต่ำกว่า E1 และตู้ที่ปิดผิวปิดขอบครบจึงเหมาะกับห้องที่ลูกนอนมากกว่า
F4 ดาว เทียบกับ E0 ได้ไหม
เทียบตรงๆ ไม่ได้ F★★★★ วัดด้วยโถดูดความชื้น หน่วย mg/L ส่วน E0 ของจีนวัดเป็นความเข้มข้นในอากาศ หน่วย mg/m³ งานทบทวนวรรณกรรมจัดว่า F★★★★ ปล่อยต่ำกว่า E1 มาก[2] แต่การจัดอันดับระหว่าง F★★★★ กับ E0 ต้องอาศัยสมการประมาณ ไม่ใช่การแปลงหน่วย
แหล่งอ้างอิง
- Gonçalves FD, Carvalho LH, Rodrigues JA, Ramos RM. Wood-Based Panels and Volatile Organic Compounds (VOCs): An Overview on Production, Emission Sources and Analysis. Molecules 30(15):3195 (2025).
- Salem MZM, Böhm M. Understanding of formaldehyde emissions from solid wood: An overview. BioResources 8(3):4775–4790 (2013).
- European Commission. Commission Regulation (EU) 2023/1464 amending Annex XVII to REACH as regards formaldehyde and formaldehyde releasers (2023).
- 国土交通省 (กระทรวงที่ดิน โครงสร้างพื้นฐาน คมนาคม และการท่องเที่ยว ญี่ปุ่น). シックハウス対策に係る技術的基準 (เกณฑ์ทางเทคนิคเพื่อป้องกันปัญหาซิกเฮาส์) (2003).
- 公益財団法人 日本合板検査会 (Japan Plywood Inspection Corporation). JAS ホルムアルデヒド放散基準値 (เกณฑ์การปล่อยฟอร์มาลดีไฮด์ตาม JAS) (เข้าถึง ต.ค. 2026).
- U.S. Environmental Protection Agency (EPA). Formaldehyde Emission Standards for Composite Wood Products (เข้าถึง ต.ค. 2026).
- U.S. Code of Federal Regulations. 40 CFR 770.10 – Formaldehyde emission standards (เข้าถึง ต.ค. 2026).
- U.S. Code of Federal Regulations. 40 CFR 770.3 – Definitions (เข้าถึง ต.ค. 2026).
- U.S. Consumer Product Safety Commission (CPSC). An Update on Formaldehyde (Publication 725) (ฉบับปรับปรุง 2016).
- International Organization for Standardization. ISO 12460-1:2007 Wood-based panels — Determination of formaldehyde release — Part 1: Formaldehyde emission by the 1-cubic-metre chamber method (2007).
- International Organization for Standardization. ISO 12460-4:2016 Wood-based panels — Determination of formaldehyde release — Part 4: Desiccator method (2016).
- International Organization for Standardization. ISO 12460-5:2015 Wood-based panels — Determination of formaldehyde release — Part 5: Extraction method (called the perforator method) (2015).
- กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. ประกาศกรมอนามัย เรื่อง ค่าเฝ้าระวังคุณภาพอากาศภายในอาคารสาธารณะ พ.ศ. 2565 (2565).
- World Health Organization. WHO guidelines for indoor air quality: selected pollutants (2010).
