สอบถามทาง LINE
วัสดุและสารเคมี

ไม้ E0 กับ E1 ต่างกันอย่างไร อ่าน F★★★★ และ ISO 12460-5 ให้เป็น

E1 มีนิยามชัดในมาตรฐานยุโรป แต่ E0 มีหลายความหมายตามประเทศ บทความนี้แยกให้เห็นว่าแต่ละฉลากวัดด้วยวิธีไหน หน่วยอะไร เกณฑ์เท่าไร และทำไมตัวเลขต่างหน่วยจึงเทียบกันตรงๆ ไม่ได้

ขอบตัดของไม้แผ่นสามชนิดวางเรียงกัน ปาร์ติเกิลบอร์ดที่เห็นเศษไม้ MDF เนื้อเรียบ และไม้อัดที่เห็นเป็นชั้น
ภาพประกอบสร้างด้วย AI
สรุปสั้น
  • E1 เป็นเกรดของยุโรปตาม EN 13986: วัดการปล่อยในห้องทดสอบได้ไม่เกิน 0.124 mg/m³ หรือวัดในเนื้อไม้ได้ไม่เกิน 8 mg/100 g[1]
  • "E0" ไม่ใช่เกรดใน EN 13986 ของยุโรป มีนิยามเป็นตัวเลขชัดเจนในมาตรฐานจีน GB/T 39600-2021 (ไม่เกิน 0.050 mg/m³)[1] ส่วนประเทศอื่นและโฆษณาทั่วไปใช้คำนี้ในความหมายต่างกัน
  • F★★★★ เป็นระบบญี่ปุ่น วัดด้วยโถดูดความชื้น หน่วย mg/L ส่วน CARB P2 และ TSCA Title VI เป็นระบบสหรัฐฯ หน่วย ppm
  • ISO 12460-5 เป็นวิธีวัดปริมาณในเนื้อแผ่นไม้ดิบ ไม่ใช่เกรด
  • ตัวเลขต่างวิธีต่างหน่วยเทียบกันตรงๆ ไม่ได้ ต้องถามค่า หน่วย และวิธีทดสอบเสมอ

ไม้ E0 กับ E1 ต่างกันอย่างไร คำตอบขึ้นกับว่า E0 นั้นอ้างอิงมาตรฐานไหน E1 มีนิยามชัดในมาตรฐานยุโรป EN 13986 ส่วน E0 ไม่มีอยู่ใน EN 13986 เลย[1] ถ้าอิงมาตรฐานจีน GB/T 39600-2021 ซึ่งให้ E1 กับ E0 อยู่ในระบบเดียวกัน E0 มีเพดาน 0.050 mg/m³ หรือราว 40% ของเพดาน E1 ที่ 0.124 mg/m³[1] แต่ถ้าผู้ขายพูดว่า "ไม้เกรด E0" โดยไม่บอกมาตรฐาน วิธีทดสอบ และตัวเลข คำนั้นแทบไม่มีความหมายที่ตรวจสอบได้

E1 และ E2: เกรดของยุโรปที่ใช้กันมานาน

มาตรฐานยุโรป EN 13986 กำหนดให้แผ่นไม้ที่ใช้วัสดุซึ่งมีฟอร์มาลดีไฮด์ต้องทดสอบและจัดเป็น E1 หรือ E2 ได้สองทาง ทางแรกวัดปริมาณในเนื้อแผ่นด้วยวิธีเพอร์ฟอเรเตอร์ (ISO 12460-5) ทางที่สองวัดการปล่อยสู่อากาศด้วยห้องทดสอบ (EN 717-1)[1]

  • E1: ในเนื้อแผ่นไม่เกิน 8 mg ต่อไม้แห้ง 100 g หรือปล่อยในห้องทดสอบไม่เกิน 0.124 mg/m³[1] ซึ่งเท่ากับราว 0.1 ppm[2]
  • E2: ในเนื้อแผ่นมากกว่า 8 แต่ไม่เกิน 30 mg/100 g หรือปล่อยเกิน 0.124 mg/m³[1]

ห้องทดสอบตาม EN 717-1 คุมอุณหภูมิไว้ที่ 23 °C ความชื้นสัมพัทธ์ 45% วางชิ้นงาน 1 ตารางเมตรต่ออากาศ 1 ลูกบาศก์เมตร และเปลี่ยนอากาศ 1 รอบต่อชั่วโมง[2]

ส่วนเกณฑ์ใหม่ของสหภาพยุโรปตามระเบียบ (EU) 2023/1464 ใช้กับตัวเฟอร์นิเจอร์และผลิตภัณฑ์ไม้ที่วางตลาดหลังวันที่ 6 สิงหาคม 2026 โดยต้องปล่อยไม่เกิน 0.062 mg/m³[3] หรือครึ่งหนึ่งของเกณฑ์ E1[1]

"E0" มีหลายความหมาย ต้องถามว่าอิงมาตรฐานไหน

คำว่า E0 ในโฆษณาเฟอร์นิเจอร์มีที่มาอย่างน้อยสามทาง และวัดคนละแบบ

  • จีน (GB/T 39600-2021): แบ่งแผ่นไม้และผลิตภัณฑ์ใช้ภายในอาคารเป็น E1 ไม่เกิน 0.124 mg/m³, E0 เกิน 0.025 แต่ไม่เกิน 0.050 mg/m³ และ ENF ไม่เกิน 0.025 mg/m³[1] เป็นนิยาม E0 ที่ชัดเจนที่สุด
  • ญี่ปุ่น: ในตารางของงานทบทวนวรรณกรรมปี 2013 เกรด F★★★ ถูกเรียกว่า "E0" และ F★★★★ ว่า "SE0"[2] ทั้งที่ระบบญี่ปุ่นวัดด้วยโถดูดความชื้น หน่วยเป็น mg/L
  • ออสเตรเลียและนิวซีแลนด์: ตารางเดียวกันระบุว่ามาตรฐาน AS/NZS ใช้ชื่อ E0 กับแผ่นไม้ที่วัดด้วยโถดูดความชื้นได้ไม่เกิน 0.5 mg/L[2] (ข้อมูลปี 2013 ฉบับปัจจุบันอาจปรับแล้ว)
ตัวเลข E0 ที่ไม่บอกที่มา ตรวจสอบไม่ได้

ถ้าเห็นคำว่า "เกรด E0" คู่กับตัวเลขที่ไม่ระบุมาตรฐานและวิธีทดสอบ ตัวเลขนั้นย้อนกลับไปหาแหล่งไม่ได้ ให้ถามผู้ขายว่า E0 ตามมาตรฐานไหน ได้ค่าเท่าไร หน่วยอะไร และขอดูใบรายงานผล

F★★★★ ของญี่ปุ่น: ระบบดาวจากกฎหมายอาคาร

ญี่ปุ่นแบ่งวัสดุตกแต่งภายในตามอัตราการปล่อยฟอร์มาลดีไฮด์ วัสดุ F★★★★ ปล่อยไม่เกิน 0.005 mg/m²·h และใช้ได้ไม่จำกัดพื้นที่ ส่วน F★★★ และ F★★ ถูกจำกัดพื้นที่ใช้งาน ค่าเหล่านี้กำหนดที่สภาวะ 28 °C ความชื้น 50% MDF และปาร์ติเกิลบอร์ดรับรองเกรดผ่าน JIS ส่วนไม้อัดผ่าน JAS[4]

ในระดับแผ่นไม้ มาตรฐาน JIS ใช้วิธีโถดูดความชื้นตาม JIS A 1460 โดยวางชิ้นไม้ในโถปิดที่มีภาชนะใส่น้ำ ที่ 20 °C นาน 24 ชั่วโมง แล้ววัดฟอร์มาลดีไฮด์ที่ละลายลงน้ำ[2] เกณฑ์ JAS ของ F★★★★ คือเฉลี่ยไม่เกิน 0.3 mg/L และค่าสูงสุดไม่เกิน 0.4 mg/L[5] ส่วน JIS A 5908 ของปาร์ติเกิลบอร์ดใช้เกณฑ์ 0.3 mg/L เช่นกัน[1]

โถดูดความชื้นแก้วใสมีฝาครอบจุกกลม ด้านในมีแผ่นกระเบื้องเจาะรู และมีเม็ดซิลิกาเจลสีม่วงอยู่ก้นโถ
โถดูดความชื้นแก้วแบบที่ใช้ในห้องปฏิบัติการ เป็นตัวอย่างของภาชนะประเภทที่วิธี JIS A 1460 ใช้ แม้ในการทดสอบจริงจะวางภาชนะใส่น้ำไว้ในโถแทนซิลิกาเจลที่เห็นในภาพภาพ: “Exsiccator hg” โดย Hannes Grobe/AWI · Wikimedia Commons · CC BY 3.0

งานทบทวนวรรณกรรมเปรียบเทียบไว้ว่า F★★ ใกล้เคียงกับ E1 ของยุโรป ส่วน F★★★ และ F★★★★ ปล่อยต่ำกว่า E1 มาก โดย F★★★★ ใกล้เคียงกับไม้จริงที่ไม่ผ่านการปรุงแต่ง[2] ถ้าเห็น F★★★★ ในสเปกเฟอร์นิเจอร์ ให้ถามว่าเป็นเกรดของแผ่นไม้ที่ใช้ และขอเอกสาร JIS หรือ JAS ของแผ่นนั้น

CARB P2 และ TSCA Title VI ของสหรัฐฯ

กฎหมาย TSCA Title VI ของสหรัฐฯ วางเกณฑ์สอดคล้องกับ CARB Phase 2 ของรัฐแคลิฟอร์เนีย ผลิตภัณฑ์ต้องได้รับการรับรองตั้งแต่ 1 มิถุนายน 2018 และติดฉลาก "TSCA Title VI compliant" หลังวันที่ 22 มีนาคม 2019[6] เกณฑ์แยกตามชนิดแผ่น วัดด้วยห้องทดสอบขนาดใหญ่ตาม ASTM E1333 และใช้กับทั้งแผ่นไม้ ชิ้นส่วน และสินค้าสำเร็จรูป[7]

เพดานของแต่ละชนิดคือ ไม้อัดเนื้อแข็ง 0.05 ppm ปาร์ติเกิลบอร์ด 0.09 ppm MDF 0.11 ppm และ MDF บางที่หนาไม่เกิน 8 มม. 0.13 ppm[7][8] ถ้าแปลงเป็น mg/m³ จะได้ราว 0.061, 0.111, 0.135 และ 0.160 ตามลำดับ[1]

ชิ้นแผ่น MDF สีน้ำตาลอ่อนสามชิ้นวางซ้อนกันบนพรมสีแดงเข้ม เห็นขอบตัดเรียบและเนื้อแน่นสม่ำเสมอ
ชิ้น MDF ดิบที่ยังไม่ปิดผิว ในเกณฑ์ของสหรัฐฯ MDF เป็นแผ่นชนิดหนึ่งที่มีเพดานการปล่อยแยกจากปาร์ติเกิลบอร์ดและไม้อัดเนื้อแข็งภาพ: “MDF Sample” โดย Vaderluck at English Wikipedia · Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0

บนฉลากหรือเอกสารสหรัฐฯ อาจเจอคำว่า NAF และ ULEF ด้วย NAF คือเรซินที่ไม่เติมฟอร์มาลดีไฮด์ ส่วน ULEF คือเรซินที่มีฟอร์มาลดีไฮด์แต่สูตรทำให้การปล่อยต่ำกว่าเกณฑ์ของแคลิฟอร์เนียอย่างสม่ำเสมอ[9] NAF ไม่ได้แปลว่าเป็นศูนย์ เพราะเนื้อไม้เองมีฟอร์มาลดีไฮด์ตามธรรมชาติเล็กน้อย[2]

ISO 12460-5 เป็นวิธีทดสอบ ไม่ใช่เกรด

ISO 12460 เป็นชุดมาตรฐานวิธีหาฟอร์มาลดีไฮด์จากแผ่นไม้ แต่ละส่วนวัดคนละอย่าง ส่วนที่ 1 ใช้ห้องทดสอบขนาด 1 ลูกบาศก์เมตรในสภาวะใกล้การใช้งานจริง[10] ส่วนที่ 4 ใช้โถดูดความชื้น[11] ส่วนที่ 5 คือวิธีเพอร์ฟอเรเตอร์สำหรับหา "ปริมาณ" ฟอร์มาลดีไฮด์ในแผ่นไม้ที่ยังไม่ปิดผิวและไม่เคลือบ[12]

วิธีเพอร์ฟอเรเตอร์สกัดชิ้นไม้ด้วยโทลูอีนที่ราว 110 °C รายงานเป็น mg ต่อไม้แห้ง 100 g[2] งานทบทวนวรรณกรรมชี้ว่าปริมาณที่สกัดได้นี้ไม่ได้ถูกปล่อยออกมาทั้งหมดที่อุณหภูมิห้อง จึงใช้แทนตัวชี้วัดมลพิษในอากาศโดยตรงไม่ได้[2] ประโยค "ผ่าน ISO 12460-5" จึงไม่บอกอะไรจนกว่าจะรู้ตัวเลข เช่น ถ้าได้ไม่เกิน 8 mg/100 g ก็อยู่ในเกณฑ์ E1 ของยุโรป[1]

ตัวอย่างเช่น Cozy Baby ระบุว่าเลือกใช้ไม้แผ่นที่ควบคุมค่าฟอร์มาลดีไฮด์ โดยอ้างอิงวิธีทดสอบ ISO 12460-5 และให้ลูกค้าขอดูเอกสารวัสดุทาง LINE ได้ ข้อมูลลักษณะนี้หมายถึงการควบคุมที่วัตถุดิบไม้แผ่น เวลาขอเอกสารจากผู้ขายรายใด ให้ดูค่าที่วัดได้ในหน่วย mg/100 g ประกอบด้วยทุกครั้ง

ตารางเทียบ: วิธีทดสอบ หน่วย และเกณฑ์

ที่มา: Gonçalves และคณะ (2025)[1], Salem และ Böhm (2013)[2], EU 2023/1464[3], 40 CFR 770.10[7], MLIT[4] และ JPIC[5]
ชื่อเรียกมาจากวัดอะไรวิธีทดสอบหน่วยเกณฑ์
E1 (ทางห้องทดสอบ)ยุโรป EN 13986การปล่อยสู่อากาศEN 717-1 ห้องทดสอบ 23 °Cmg/m³≤ 0.124
E1 (ทางเนื้อไม้)ยุโรป EN 13986ปริมาณในเนื้อแผ่นเพอร์ฟอเรเตอร์ ISO 12460-5mg/100 g≤ 8
E2ยุโรป EN 13986เนื้อแผ่นหรือการปล่อยเหมือน E1mg/100 g หรือ mg/m³> 8 ถึง 30 หรือ > 0.124
REACH ข้อ 77EU 2023/1464การปล่อยจากเฟอร์นิเจอร์และผลิตภัณฑ์ไม้ห้องทดสอบ 23 °C ความชื้น 45%mg/m³≤ 0.062 (หลัง 6 ส.ค. 2026)
E1 / E0 / ENFจีน GB/T 39600-2021การปล่อยสู่อากาศตามมาตรฐานจีนmg/m³≤ 0.124 / ≤ 0.050 / ≤ 0.025
F★★★★ญี่ปุ่น JIS/JASฟอร์มาลดีไฮด์ที่ละลายลงน้ำในโถปิดโถดูดความชื้น JIS A 1460mg/Lเฉลี่ย ≤ 0.3 สูงสุด ≤ 0.4
F★★★★ (กฎหมายอาคาร)ญี่ปุ่น MLITอัตราการปล่อยต่อพื้นที่ผิวสภาวะ 28 °C ความชื้น 50%mg/m²·h≤ 0.005
CARB P2 / TSCA Title VIสหรัฐฯการปล่อยสู่อากาศห้องทดสอบขนาดใหญ่ ASTM E1333ppm0.05–0.13 ตามชนิดแผ่น
E0 (AS/NZS)ออสเตรเลีย/นิวซีแลนด์ (ข้อมูลปี 2013)ฟอร์มาลดีไฮด์ที่ละลายลงน้ำในโถปิดโถดูดความชื้นmg/L≤ 0.5

หน่วยไม่เหมือนกัน เทียบตรงๆ ไม่ได้

ตัวเลขในตารางข้างบนมาจากห้าหน่วยที่วัดคนละสิ่ง ความสับสนส่วนใหญ่บนเว็บเกิดจากการนำตัวเลขต่างหน่วยมาวางเทียบกัน

  • mg/m³ และ ppm คือความเข้มข้นของฟอร์มาลดีไฮด์ในอากาศ แปลงไปมาได้ โดย 1 ppm เท่ากับราว 1.24 mg/m³[2] เช่น 0.05 ppm เท่ากับราว 0.061 mg/m³[1] ส่วน µg/m³ คือหนึ่งในพันของ mg/m³ ค่า 0.08 ppm ของกรมอนามัย (สำหรับอาคารสาธารณะที่ใช้ระบบปรับอากาศ) จึงเขียนอีกแบบได้ว่า 100 µg/m³[13]
  • mg/100 g คือปริมาณในเนื้อไม้ ไม่ใช่สิ่งที่อยู่ในอากาศ
  • mg/L คือฟอร์มาลดีไฮด์ที่ละลายลงน้ำในโถปิดระหว่างการทดสอบ
  • mg/m²·h คืออัตราการปล่อยต่อพื้นที่ผิวต่อชั่วโมง

แม้หน่วยเหมือนกัน สภาวะทดสอบก็อาจต่างกัน เช่น EN 717-1 ใช้ 23 °C ความชื้น 45%[2] ส่วนเกณฑ์อาคารญี่ปุ่นใช้ 28 °C ความชื้น 50%[4] งานทบทวนปี 2013 เคยประเมินว่า F★★★★ เทียบได้ราว 0.04 ppm ในห้องทดสอบขนาดใหญ่ของสหรัฐฯ[2] แต่เป็นค่าประมาณจากสมการ ไม่ใช่การแปลงหน่วย

เทียบแบบนี้ไม่ได้

"E0 ไม่เกิน 0.5 mg/L ต่ำกว่า E1 ที่ 8 mg/100 g" เพราะคนละวิธี คนละหน่วย

"ใบทดสอบได้ 0.05 mg/m³ ต่ำกว่าค่า WHO 0.1 mg/m³ ห้องจึงปลอดภัย" เพราะค่าจากห้องทดสอบไม่ใช่ความเข้มข้นจริงในห้องนอน

เทียบแบบนี้ได้

E0 กับ E1 ภายใต้ GB/T 39600 เดียวกัน

ผลเพอร์ฟอเรเตอร์ของแผ่นสองยี่ห้อที่ทดสอบด้วย ISO 12460-5 เหมือนกัน

ค่า ppm กับ mg/m³ จากห้องทดสอบชนิดเดียวกัน หลังแปลงหน่วยแล้ว

ถามผู้ขายให้ตรงจุด

คำถามที่ดีทำให้ได้เอกสารแทนคำโฆษณา ลองส่งข้อความแบบนี้ไปที่ร้านก่อนตัดสินใจ

ข้อความตัวอย่างสำหรับส่งถึงผู้ขาย

รบกวนขอข้อมูลไม้แผ่นของตู้รุ่นนี้ (1) ใช้ไม้ชนิดไหน หนาเท่าไร (2) ผลทดสอบฟอร์มาลดีไฮด์ใช้วิธีอะไร ได้ค่าเท่าไร หน่วยอะไร เทียบกับเกณฑ์ไหน (3) เป็นผลของแผ่นดิบหรือของตู้สำเร็จ ทดสอบที่ห้องแล็บไหน เมื่อไร (4) ขอบ ด้านหลังตู้ และพื้นลิ้นชักปิดผิวครบไหม

คำตอบที่ดีควรมีตัวเลขที่วัดได้พร้อมหน่วยที่ตรงกับวิธี ไม่ใช่แค่ชื่อเกรด ส่วนเกณฑ์เลือกตู้ด้านอื่นอยู่ในคู่มือเลือกตู้เสื้อผ้าเด็ก

ภาพรวมเรื่องผลต่อสุขภาพและการลดฟอร์มาลดีไฮด์ในบ้านอยู่ในคู่มือฟอร์มาลดีไฮด์จากเฟอร์นิเจอร์ ส่วนความต่างของ MDF ปาร์ติเกิลบอร์ด และ HMR ดูได้ในบทความไม้ MDF ปลอดภัยไหม

คำถามที่พบบ่อย

ไม้ E0 ดีกว่า E1 จริงไหม

ถ้าเป็น E0 และ E1 ของมาตรฐานเดียวกัน เช่น GB/T 39600 ของจีน E0 ปล่อยได้น้อยกว่า (ไม่เกิน 0.050 เทียบกับ 0.124 mg/m³)[1] แต่ถ้า E0 ไม่บอกว่าอิงมาตรฐานไหน ก็เทียบไม่ได้ ต้องดูตัวเลขและวิธีทดสอบในใบรายงาน

ไม้ E1 ใช้ทำเฟอร์นิเจอร์ห้องเด็กได้ไหม

E1 เป็นระดับที่พบมากที่สุดในยุโรปมานาน[2] แต่เกณฑ์ใหม่ของสหภาพยุโรปสำหรับเฟอร์นิเจอร์เข้มกว่า E1 เท่าตัว[3][1] และ WHO แนะนำให้ใช้วัสดุที่ปล่อยต่ำเพื่อลดความเสี่ยง[14] ถ้าเลือกได้ แผ่นที่ปล่อยต่ำกว่า E1 และตู้ที่ปิดผิวปิดขอบครบจึงเหมาะกับห้องที่ลูกนอนมากกว่า

F4 ดาว เทียบกับ E0 ได้ไหม

เทียบตรงๆ ไม่ได้ F★★★★ วัดด้วยโถดูดความชื้น หน่วย mg/L ส่วน E0 ของจีนวัดเป็นความเข้มข้นในอากาศ หน่วย mg/m³ งานทบทวนวรรณกรรมจัดว่า F★★★★ ปล่อยต่ำกว่า E1 มาก[2] แต่การจัดอันดับระหว่าง F★★★★ กับ E0 ต้องอาศัยสมการประมาณ ไม่ใช่การแปลงหน่วย

แหล่งอ้างอิง

  1. Gonçalves FD, Carvalho LH, Rodrigues JA, Ramos RM. Wood-Based Panels and Volatile Organic Compounds (VOCs): An Overview on Production, Emission Sources and Analysis. Molecules 30(15):3195 (2025).
  2. Salem MZM, Böhm M. Understanding of formaldehyde emissions from solid wood: An overview. BioResources 8(3):4775–4790 (2013).
  3. European Commission. Commission Regulation (EU) 2023/1464 amending Annex XVII to REACH as regards formaldehyde and formaldehyde releasers (2023).
  4. 国土交通省 (กระทรวงที่ดิน โครงสร้างพื้นฐาน คมนาคม และการท่องเที่ยว ญี่ปุ่น). シックハウス対策に係る技術的基準 (เกณฑ์ทางเทคนิคเพื่อป้องกันปัญหาซิกเฮาส์) (2003).
  5. 公益財団法人 日本合板検査会 (Japan Plywood Inspection Corporation). JAS ホルムアルデヒド放散基準値 (เกณฑ์การปล่อยฟอร์มาลดีไฮด์ตาม JAS) (เข้าถึง ต.ค. 2026).
  6. U.S. Environmental Protection Agency (EPA). Formaldehyde Emission Standards for Composite Wood Products (เข้าถึง ต.ค. 2026).
  7. U.S. Code of Federal Regulations. 40 CFR 770.10 – Formaldehyde emission standards (เข้าถึง ต.ค. 2026).
  8. U.S. Code of Federal Regulations. 40 CFR 770.3 – Definitions (เข้าถึง ต.ค. 2026).
  9. U.S. Consumer Product Safety Commission (CPSC). An Update on Formaldehyde (Publication 725) (ฉบับปรับปรุง 2016).
  10. International Organization for Standardization. ISO 12460-1:2007 Wood-based panels — Determination of formaldehyde release — Part 1: Formaldehyde emission by the 1-cubic-metre chamber method (2007).
  11. International Organization for Standardization. ISO 12460-4:2016 Wood-based panels — Determination of formaldehyde release — Part 4: Desiccator method (2016).
  12. International Organization for Standardization. ISO 12460-5:2015 Wood-based panels — Determination of formaldehyde release — Part 5: Extraction method (called the perforator method) (2015).
  13. กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. ประกาศกรมอนามัย เรื่อง ค่าเฝ้าระวังคุณภาพอากาศภายในอาคารสาธารณะ พ.ศ. 2565 (2565).
  14. World Health Organization. WHO guidelines for indoor air quality: selected pollutants (2010).